هیبریدهای پلاگین برای اولین‌بار از دیزل پیشی گرفتند

برای اولین بار در تاریخ مدرن خودروی اروپا، خودروهای هیبریدی پلاگین (PHEV) فروش بیشتری نسبت به خودروهای دیزلی داشته‌اند. در ده ماه اول سال 2025، سهم بازار خودروهای جدید PHEV به 9.4٪ رسید، در حالی که دیزل فقط 8٪ از بازار را در 27 کشور اتحادیه اروپا به‌علاوه ایسلند، لیختن‌اشتاین، نروژ، سوئیس و بریتانیا به خود اختصاص داد. این نقطه عطف نشان‌دهنده تغییر سریع ترجیحات خریداران و استراتژی صنعت خودرو در دهه گذشته است و بر اهمیت خودروهای برقی، هیبریدی و سیاست‌های کاهش انتشار تأکید می‌کند.

از سلطه دیزل تا افت شدید

موتورهای دیزلی زمانی ستون فقرات حمل‌ونقل در اروپا بودند. در اوج خود در دهه 2010، خودروهای دیزلی بیش از نیمی از فروش خودروهای جدید را در بسیاری از بازارها تشکیل می‌دادند. این دوران پس از رسوایی فولکس‌واگن در سال 2015 (dieselgate) وارد فروپاشی شد و فروش هرگز به سطوح قبل بازنگشت. تا سال 2017 خودروهای بنزینی در ثبت‌نام‌های جدید از دیزل پیشی گرفته بودند و در سال‌های بعد نسل‌های مختلفی از پیشرانه‌ها به ترتیب تقاضای دیزل را پشت سر گذاشتند: هیبریدهای خودشارژ (2021) و سپس خودروهای تماماً برقی باتری (BEV) در 2022. این فرایند نشان می‌دهد که تغییر ساختاری در بازار خودرو رخ داده است، نه صرفاً نوسان‌های کوتاه‌مدت.

موقعیت فعلی دیزل

در سال 2025 دیزل به رده چهارم از نظر نوع سوخت سقوط کرده است. مجموعه‌ای از عوامل با هم ترکیب شده‌اند تا سهم بازار دیزل کاهش یابد:

  • سیاست‌های سخت‌تر اتحادیه اروپا در زمینه انتشار گازها و مقررات واقعی آلایندگی (Real Driving Emissions - RDE) که پیشرانه‌های کم‌انتشار و صفر انتشار را ترجیح می‌دهند و استانداردهای WLTP و Euro را تشدید کرده‌اند.
  • مشوق‌های مالی قوی، کاهش مالیات و معافیت‌های مالیاتی برای خودروهای پاک‌تر که مالکیت هیبریدها، PHEVها و خودروهای برقی را از نظر اقتصادی جذاب‌تر کرده‌اند.
  • استراتژی‌های تولیدکنندگان که اولویت را به خطوط تولید الکترونیکی‌شده می‌دهند تا اهداف میانگین CO2 ناوگان را برآورده کنند و خود را برای ممنوعیت‌های احتمالی فروش خودروهای جدید با موتور احتراق داخلی (برخی قانون‌گذاران هدف‌گذاری برای 2035 را در نظر دارند) آماده سازند.
  • نبود گزینه‌های دیزلی در بسیاری از سگمنت‌های کوچک شهری، جایی که خریداران به مدل‌های الکتریکی شهری و کم‌مصرف روی آورده‌اند و تقاضا برای دیزل در این بخش‌ها تقریباً حذف شده است.

یک تحلیل‌گر بازار آشنا با استراتژی‌های ناوگان اتحادیه اروپا می‌گوید: «قوانین، مشوق‌ها و برنامه‌ریزی محصول همگی علیه دیزل هم‌راستا شده‌اند.» نتیجه، به گفته او، ساختاری است و نه کوتاه‌مدت.

چرا هیبریدهای پلاگین؟ کارپذیری و مشوق‌ها

هیبریدهای پلاگین نقطه تعادلی برای بسیاری از خریداران اروپایی یافته‌اند: برد الکتریکی مناسب برای رفت‌وآمد روزانه (معمولاً چند ده کیلومتر)، پشتیبان موتور احتراق داخلی برای سفرهای طولانی‌تر و مشوق‌های مالی یا مالیاتی که هزینه مالکیت را کاهش می‌دهد. خودروسازان همچنین تخفیف‌های قابل‌توجه و پیشنهادات لیزینگی روی مدل‌های الکترونیکی‌شده ارائه می‌دهند که پذیرش این فناوری را در میان مشتریان خصوصی و ناوگان‌های شرکتی تسریع کرده است. این ترکیب از قابلیت‌های عملی و انگیزه‌های مالی، هیبریدهای پلاگین را به یک گزینه میانی جذاب تبدیل کرده است.

معمولاً PHEVها یک موتور احتراق داخلی را با یک یا چند موتور الکتریکی ترکیب می‌کنند؛ این پیکربندی در استفاده ترکیبی شهری/بزرگراهی مصرف سوخت را بهبود می‌بخشد و در تست‌های استاندارد شده میزان CO2 کمتری نشان می‌دهد — مزایایی که اکنون هم خریداران خصوصی و هم مدیران ناوگان شرکتی به آن اهمیت می‌دهند. از منظر فنی، مدیریت انرژی باتری، ریکاوری ترمز، و الگوریتم‌های ترکیبی موتور-الکتریک نقش مهمی در بهینه‌سازی مصرف و کاهش انتشار دارند که تولیدکنندگان در نسخه‌های جدید بهبود داده‌اند.

همچنین، برای خریدارانی که دسترسی به زیرساخت‌های شارژ سریع ندارند یا مقررات پارک و هزینه‌های سوخت در مناطق شهری سخت‌تر شده است، PHEVها امکان استفاده روزمره با رانندگی بی‌صدا و بدون آلایندگی موضعی را فراهم می‌کنند و در عین حال دامنه عملیاتی طولانی‌تری نسبت به BEVهای اقتصادی اولیه ارائه می‌دهند.

چه چیزی در راه است: خودروهای برقی، مدل‌های ارزان چینی و عرضه‌های جدید

فروش خودروهای تماماً برقی باتری (BEV) همچنان در حال افزایش است و با ورود مدل‌های مقرون‌به‌صرفه‌تر به بازار احتمالاً این روند تقویت می‌شود. موج واردات خودروهای برقی چینی با قیمت رقابتی و معرفی مدل‌های کم‌هزینه از سوی برندهای شناخته‌شده می‌تواند روند گذار از پیشرانه‌های احتراق را تسریع کند. حرکات اخیر و مورد انتظار شامل بازطراحی رنو از تیویگو الکتریکی و برنامه فولکس‌واگن برای عرضه یک ID Polo در سال آینده است که پس از آن یک خودروی برقی ارزان‌تر از VW در 2027 وارد بازار خواهد شد.

این رقابت قیمتی و تنوع عرضه باعث می‌شود قیمت تمام‌شده مالکیت (TCO)، هزینه‌های نگهداری و ارزش بازفروش در تصمیم‌گیری خریداران نقشی تعیین‌کننده‌ای ایفا کنند. علاوه بر قیمت خرید، عوامل زیر بر شتاب فروش BEVها مؤثرند: توسعه زیرساخت شارژ عمومی و خانگی، کاهش هزینه باتری به ازای کیلووات‌‌ساعت، شبکه خدمات پس از فروش برای خودروهای برقی و اعتماد مصرف‌کننده به طول عمر باتری و بازفروش.

چشم‌انداز بازار

  • کوتاه‌مدت: احتمالاً PHEVها همچنان به‌عنوان محصولی گذار رشد خواهند کرد، به‌خصوص در مناطقی که زیرساخت شارژ سریع محدود است یا هزینه نصب شارژر خانگی بالا است. در این دوره، مزایای مالیاتی، معافیت از محدودیت‌های ترافیکی و تخفیف در پارکینگ شهری می‌تواند تقاضا برای هیبریدهای پلاگین را حفظ کند.
  • میان‌مدت: با بهبود برابری قیمت و ورود مدل‌های کم‌هزینه BEV، انتظار می‌رود سهم خودروهای باتری‌محور به‌طور مستمر افزایش یابد. کاهش هزینه باتری و تولید محلی یا واردات رقابتی از بازار چین می‌تواند نقطه عطفی در دسترسی گسترده‌تر به خودروهای برقی ایجاد کند.
  • بلندمدت: دیزل احتمالاً به جای بازگشت به نقش توده‌محور قبلی، به یک بازار نیچ تبدیل خواهد شد که بیشتر در بخش‌های سنگین، تجاری و برخی کاربردهای مسافربری خاص متمرکز است. کامیون‌های سنگین، ماشین‌آلات صنعتی و برخی ناوگان‌های راه‌آهنی و دریایی ممکن است همچنان به سوخت‌های مایع یا سوخت‌های جایگزین نیاز داشته باشند، اما برای استفاده‌های شهری و سواری روزمره سهم دیزل بسیار کاهش خواهد یافت.

برای علاقه‌مندان خودرو و خریداران، درس واضح است: پیشرانه‌های الکتریکی‌شده نقش غالب در نقشه راه محصولات و مشوق‌های سیاستی دارند. انتخاب بین بنزینی، PHEV یا BEV امروز بستگی به الگوی رانندگی، قوانین مالیاتی و دسترسی به شارژ دارد — اما دیزل دیگر گزینه پیش‌فرض سابق نیست. از منظر استراتژیک، سازندگان خودرو اکنون سرمایه‌گذاری را روی توسعه پلتفرم‌های الکتریکی، بهینه‌سازی سیستم‌های مدیریت باتری و شبکه‌های خدمات پس از فروش برای خودروهای EV افزایش داده‌اند تا سهم بازار را در دوره گذار به دست آورند.

نکات برجسته و خلاصه داده‌ها:

  • سهم بازار PHEVها 9.4٪ در برابر دیزل با 8٪ (ده ماه اول 2025)
  • نزول دیزل از بیش از 50٪ در دهه 2010 به مقام چهارم در 2025
  • مقررات انتشار، مشوق‌های مالی و معرفی مدل‌های جدید EV روند تغییر را تسریع می‌کنند

تحلیل عمیق‌تر نشان می‌دهد که بازیگران بازار باید سه حوزه کلیدی را همزمان مدیریت کنند: نوآوری فناوری (باتری و پیشرانه‌های الکتریکی)، تطابق با سیاست‌های اقلیمی و انتشار (قوانین CO2 و ممنوعیت‌های احتمالی ICE)، و تجربه مشتری شامل شبکه شارژ و خدمات پس از فروش. ترکیب این عوامل تعیین خواهد کرد که کدام‌یک از فناوری‌ها در هر سگمنت قوی بماند و چه زمانی نقطه اوج پذیرش گسترده BEVها فرا خواهد رسید.