افت ۳۵.۱ درصدی تولید خودرو بهار ۱۴۰۵؛ رشد خرداد ناکافی

آمار رسمی تولید خودرو در سه‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد صنعت خودروسازی کشور با افت قابل‌توجهی مواجه شده است. هرچند تولید در خردادماه نسبت به مدت مشابه پارسال ۴.۱ درصد رشد داشته، اما این صعود ماهانه نتوانسته کاهش شدید تولید در فروردین و اردیبهشت را جبران کند. به این ترتیب مجموع تولید خودروهای سواری تا پایان خرداد به ۱۴۵ هزار و ۴۷۵ دستگاه رسید که نسبت به سه‌ماهه اول سال ۱۴۰۴ کاهش ۳۵.۱ درصدی را نشان می‌دهد.

آمار خرداد در مقابل تجمعی بهار

رشد خرداد؛ عدد و حجم

در خردادماه امسال تولید خودروهای سواری به ۶۶٬۷۲۰ دستگاه رسید که نسبت به ۶۴٬۰۸۲ دستگاه خرداد سال گذشته رشدی برابر با ۴.۱ درصد (افزایش ۲٬۶۳۸ دستگاه) را نشان می‌دهد. با وجود این رشد ماهانه، عملکرد دو ماه ابتدایی سال (فروردین و اردیبهشت) به گونه‌ای بوده که جمع سه‌ماهه همچنان با افت سنگینی همراه است.

آمار تجمعی سه‌ماهه

مجموع تولید سواری در بهار ۱۴۰۵ معادل ۱۴۵٬۴۷۵ دستگاه گزارش شده است در حالی که این رقم در سه‌ماهه نخست ۱۴۰۴ برابر با ۲۲۴٬۱۱۲ دستگاه بوده است. به عبارت دیگر خودروسازان در این دوره ۷۸٬۶۳۷ دستگاه کمتر تولید کرده‌اند که معادل کاهش کلی ۳۵.۱ درصد است.

عملکرد شرکت‌ها؛ برندگان و بازندگان بهار ۱۴۰۵

آمار نشان می‌دهد از میان ۱۷ شرکت حاضر در گزارش، تنها چهار شرکت رشد تولید داشته‌اند، ده شرکت کاهش تولید را تجربه کرده‌اند، دو شرکت امسال تولید را از صفر آغاز کرده‌اند و سه شرکت نیز در سه‌ماهه نخست هیچ تولیدی نداشتند.

ایران‌خودرو — صدرنشین با کاهش ۱۵ درصدی

گروه ایران‌خودرو با تولید ۹۶٬۹۰۶ دستگاه همچنان بزرگ‌ترین تولیدکننده کشور است، اما تیراژ این شرکت نسبت به ۱۱۴٬۳۷۰ دستگاه در دوره مشابه سال گذشته ۱۵ درصد کاهش یافته است. این کاهش معادل از دست رفتن ۱۷٬۴۶۴ دستگاه تولید است. با وجود افت، ایران‌خودرو بیشترین سهم تولید سواری کشور را در اختیار دارد.

سایپا — بیشترین نقش در افت کل صنعت

گروه سایپا بیشترین کاهش تیراژ را از نظر تعداد دستگاه داشته است؛ تولید این گروه از ۶۲٬۴۹۱ دستگاه در سه‌ماهه اول ۱۴۰۴ به ۳۰٬۸۷۲ دستگاه در ۱۴۰۵ کاهش یافت. این افت ۵۱ درصدی معادل ۳۱٬۶۱۹ دستگاه کاهش تولید است که سهم چشمگیری در افت کل صنعت دارد.

کرمان موتور — کاهش ۶۶ درصدی

کرمان موتور یکی از بزرگ‌ترین افت‌ها را تجربه کرده و تیراژش از ۱۳٬۳۲۸ دستگاه به ۴٬۵۰۰ دستگاه رسیده است؛ یعنی کاهشی معادل ۶۶ درصد و ۸٬۸۲۸ دستگاه کمتر از سال گذشته. بررسی وضعیت فروش و تحویل کرمان‌موتور نشان می‌دهد فعلاً تمرکز این شرکت روی تحویل خودروهای ثبت‌نامی در موعدهای مقرر است.

بهمن موتور — تولید کمتر از نصف

گروه بهمن در سه‌ماهه نخست ۱۴۰۵ تنها ۲٬۷۴۲ دستگاه تولید داشته که نسبت به ۶٬۱۷۲ دستگاه سال قبل افتی ۵۶ درصدی (کاهش ۳٬۴۳۰ دستگاهی) را نشان می‌دهد. با توجه به سابقه این گروه، این کاهش قابل‌تأمل است و بنابر گزارش‌ها موضوعی است که توضیح آن فراتر از روال عادی فعالیت بنگاه لحاظ می‌شود.

مدیران خودرو — شدیدترین افت بین سازندگان بزرگ

مدیران خودرو در میان خودروسازان بزرگ کشور بیشترین کاهش درصدی را داشته است؛ تولید این شرکت از ۲۰٬۱۳۶ دستگاه در سه‌ماهه اول ۱۴۰۴ به ۲٬۵۵۶ دستگاه در ۱۴۰۵ رسیده که نشان‌دهنده افت ۸۷ درصدی و از دست رفتن ۱۷٬۵۸۰ دستگاه است. در گزارش‌ها اشاره شده که این شرکت طبق قانون تا زمان تحویل خودروهای قبلی مجاز به فروش جدید نیست، اما در مواردی فروش برای کسب درآمد انجام شده است.

خودروسازان کوچک‌تر؛ چند شرکت صعودی در دل افت کلی

در کنار کاهش چشمگیر تولید در شرکت‌های بزرگ، چند خودروساز کوچک‌تر رشد تولید را ثبت کرده‌اند اما به دلیل حجم کم تیراژ اثر آنها بر آمار کل ناچیز است. مکث موتور با افزایش ۱۲ درصدی تولید از ۲٬۳۳۶ به ۲٬۶۱۵ دستگاه رسیده است. سانیار موتور پارسیان با بیشترین رشد درصدی میان شرکت‌ها، تولید را از ۱٬۰۷۵ به ۲٬۲۰۵ دستگاه افزایش داده و رشد ۱۰۵ درصدی ثبت کرده است. دیار خودرو نیز از ۱۱۴ به ۴۴۲ دستگاه صعود کرده است.

شرکت‌هایی که تولید را شروع یا متوقف کردند

شتابران خودرو پرشیا و ایلیا پارس کیان که در سال گذشته تولید قابل‌توجهی نداشتند، امسال به ترتیب ۸۰ و ۶۶ دستگاه خودرو تولید کرده‌اند. در مقابل سه شرکت سروش دیزل مبنا، صنایع خودروسازی ایلیا و ایستا موتور ارس که سال گذشته مجموعاً ۱۰۰ دستگاه حدودی تولید داشتند، در سه‌ماهه نخست ۱۴۰۵ هیچ تولیدی نداشته‌اند و افت ۱۰۰ درصدی را ثبت کرده‌اند.

جمع‌بندی و نکات کلیدی

آمار رسمی نشان می‌دهد که علی‌رغم رشد خرداد، این افزایش ماهانه برای جبران افت شدید فروردین و اردیبهشت کافی نبوده است. تولید کل خودروهای سواری تا پایان خرداد ۱۴۵٬۴۷۵ دستگاه گزارش شده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳۵.۱ درصد کاهش دارد. داده‌ها حاکی از آن است که بخش عمده این افت ناشی از عملکرد پنج خودروساز بزرگ کشور است: سایپا (کاهش ۳۱٬۶۱۹ دستگاه)، ایران‌خودرو (کاهش ۱۷٬۴۶۴ دستگاه)، مدیران خودرو (کاهش ۱۷٬۵۸۰ دستگاه)، کرمان موتور (کاهش ۸٬۸۲۸ دستگاه) و گروه بهمن (کاهش ۳٬۴۳۰ دستگاه).

بازگشت صنعت خودرو به مسیر رشد در گام نخست وابسته به احیای تیراژ این خودروسازان بزرگ خواهد بود. به‌ویژه آنکه کاهش تولید در این شرکت‌ها به نسبت وزن تولیدشان، تأثیر مستقیم و تعیین‌کننده‌ای بر آمار کل داشته است. گزارش پیش‌رو صرفاً بر پایه آمار منتشرشده توسط منابع رسمی تنظیم شده و نشان‌دهنده وضعیت تولید در سه‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ است.