فورد زیان ۸.۲ میلیارد دلاری؛ بحران در بخش برقی

فورد زیان ۸.۲ میلیارد دلاری را ثبت کرد؛ بخش خودروهای برقی در مرکز

شرکت فورد موتور عملکرد ضعیفی در سال ۲۰۲۵ گزارش داد و زیانی خالص معادل ۸.۲ میلیارد دلار ثبت کرد — بزرگ‌ترین کسری سالانه از زمان بحران مالی ۲۰۰۸. بخش قابل‌توجهی از این زیان به کسب‌وکار خودروهای برقی (EV) شرکت بازمی‌گردد که به تنهایی حدود ۴.۸ میلیارد دلار ضرر در سال گذشته به ثبت رساند.

چه مشکلی در تلاش فورد برای خودروهای برقی رخ داد

تلاطم اخیر در بازار خودروهای برقی ایالات متحده ضعف‌های برنامه‌های جاه‌طلبانه الکتریفیکاسیون را عیان ساخت. تغییر قوانین و مشوق‌های فدرال مرتبط با خودروهای برقی، به‌ویژه مقررات مرتبط با اعتبارات مالیاتی تا سقف ۷۵۰۰ دلار، تقاضای مصرف‌کننده را کاهش داد و برخی مدل‌ها را از نظر قیمت‌گذاری کمتر رقابتی کرد. فورد که یکی از خودروسازان بزرگ سنتی آمریکا بود که زودتر از دیگران در سرمایه‌گذاری عظیم روی خودروهای برقی پیش‌قدم شد، نسبت به رقبا بیشتر تحت تأثیر این تغییرات قرار گرفت.

علاوه بر تغییرات سیاستی، ترکیبی از هزینه‌های بالای تحقیق و توسعه، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های تولید جدید، مشکلات زنجیره تأمین قطعات خاص خودروهای برقی و متغیر بودن قیمت بسته‌های باتری فشار مالی سنگینی بر حاشیه سود فورد وارد کرد. برنامه‌ریزی برای مجموعه‌ای از پلتفرم‌های اختصاصی برای خودروهای برقی باعث افزایش هزینه‌های ثابت (fixed costs) شد، در حالی که تقاضای کوتاه‌مدت کمتر از برآوردها بود و منجر به مازاد موجودی، هزینه‌های نگهداری و کاهش بازده سرمایه‌گذاری شد.

در دسامبر، شرکت اعلام کرد که در استراتژی خود تجدیدنظر می‌کند و اقداماتی از جمله توقف تولید وانت محبوب F-150 Lightning را در دستور کار قرار داد — گامی نمادین و عملی که نشان‌دهنده عقب‌نشینی از یکی از برنامه‌های برجسته الکتریکی این شرکت بود. توقف تولید چنین مدلی پیامدهای عملیاتی و ارتباطی داشت: از یک سو کاهش جریان تولید و درآمد، و از سوی دیگر هزینه‌های مرتبط با بازپیکربندی خطوط تولید و تعدیل نیروی کار.

اعداد کلیدی

• زیان خالص کل (۲۰۲۵): ۸.۲ میلیارد دلار
• زیان بخش خودروهای برقی (۲۰۲۵): تقریباً ۴.۸ میلیارد دلار
• پیش‌بینی زیان اضافی برای ۲۰۲۶: ۴.۰–۴.۵ میلیارد دلار
• انتظار برای نقطه سربه‌سر (breakeven): قبل از سال ۲۰۲۹ نیست

مسیر جدید: خودروهای برقی ارزان‌تر و تمرکز بر خودران

در مواجهه با حاشیه‌های سود تنگ‌تر و مشوق‌های ضعیف‌تر، فورد و رقیب دیرینه آن، جنرال موتورز، راهبرد خود را به دو اولویت اساسی معطوف کرده‌اند: کاهش شدید هزینه‌ها و تمرکز بر قابلیت‌های پیشرفته کمک راننده و ویژگی‌های خودران. راهبرد هزینه‌کاه شامل اشتراک پلتفرم میان مدل‌ها، ساده‌سازی سطوح تجهیزات، مذاکره برای تأمین قطعات با قیمت پایین‌تر، و بازنگری در طراحی بسته‌های باتری برای کاهش هزینه‌های مواد اولیه است.

پروژه محوری که فورد علناً از آن نام برده، برنامه‌ای برای تولید خودروی برقی با قیمت هدف ۳۰ هزار دلار است که قابلیت «رانندگی بدون نگاه» ("eyes-off") را دارد و برای عرضه در ۲۰۲۸ هدف‌گذاری شده است. اگر این پروژه محقق شود و قابلیت‌های پیشرفته کمک راننده در سطحی قرار گیرد که مقررات و ایمنی آن را بپذیرند، قیمت هدف می‌تواند بسیاری از مدل‌های کنونی را تحت‌الشعاع قرار دهد — حتی مدل‌های ارزان‌تر تسلا در محدودهٔ میانی ۳۰ هزار دلار قرار دارند — و این موضوع می‌تواند بخش بزرگی از بازار مصرف‌کننده عمومی را دوباره به سمت فورد جذب کند.

تحقق این هدف نیازمند همگرایی چند عامل فنی و تجاری است: کاهش هزینهٔ بسته‌های باتری از طریق انتخاب مواد ارزان‌تر یا تولید عمودی، افزایش بهره‌وری تولید از طریق اتوماسیون و روش‌هایی مثل گیگاکستینگ، و توسعهٔ نرم‌افزار رانندگی خودران که بتواند در سطح ایمنی مورد قبول قوانین فعالیت کند. علاوه بر این، حصول صرفه‌جویی در هزینه نیازمند کاهش پیچیدگی قطعات و استانداردسازی پلتفرم‌ها است تا هزینه سرانه تولید پایین بیاید.

از منظر فناوری خودران، اصطلاح «eyes-off» معمولاً به سطحی از اتوماسیون اشاره دارد که راننده می‌تواند مدتی توجه مستقیم خود را از جاده بردارد اما سیستم هنوز انتظار دارد که در شرایط خاص کنترل را پس بگیرد؛ عموماً این قابلیت نزدیک به سطح ۳ (conditional automation) طبقه‌بندی می‌شود که نیازمند حسگرها، پردازش سریع داده و سیستم‌های تأیید ایمنی پیچیده است. اجرای مطمئن چنین سیستمی مستلزم سرمایه‌گذاری در نرم‌افزار، سخت‌افزار سنسور (دوربین، رادار، احتمالأ لیدار در برخی موارد) و آزمون‌های گستردهٔ میدانی است.

فشار جهانی از سوی خودروسازان چینی

چالش‌های فورد در سطح جهانی با رقابت شدید از سوی خودروسازان چینی تشدید شده است. سازندگان چینی مانند BYD از حمایت دولتی، مقیاس تولید و یکپارچگی عمودی در زنجیره تأمین باتری و قطعات الکترونیکی استفاده کرده‌اند تا خودروهای برقی را با قیمت‌های بسیار پایین عرضه کنند. هرچند واردات مستقیم خودروهای برقی چینی به ایالات متحده هنوز با محدودیت‌هایی مواجه است، حضور فعال این شرکت‌ها در بازارهای دیگر — از جمله کانادا که اخیراً برخی واردات را تأیید کرده — و استراتژی قیمت‌گذاری تهاجمی در بازارهای بین‌المللی به BYD کمک کرد تا در سال ۲۰۲۵ از فورد در فروش جهانی پیشی بگیرد.

گزارش‌ها همچنین حاکی از مذاکرات فورد با شرکت چینی جیلی (Geely) برای همکاری‌های احتمالی است؛ این نوع همکاری‌ها می‌تواند به فورد دسترسی سریع‌تری به قطعات کم‌هزینه، فناوری باتری و نرم‌افزار خودروهای برقی بدهد و به کاهش شکاف قیمت و فناوری کمک کند. از سوی دیگر، این‌گونه همکاری‌ها نیازمند مدیریت پیچیدهٔ مالکیت فکری، استانداردهای کیفیت و امنیت سایبری هستند که باید به دقت طراحی و اجرا شوند.

«ما جاه‌طلبی‌های خود در حوزهٔ خودروهای برقی را با واقعیت‌های بازار تعدیل می‌کنیم در حالی که به سمت تولید خودروهای ارزان‌تر با قابلیت‌های خودران پیش می‌رویم،» یکی از مقامات شرکت در جلسات داخلی چنین جمع‌بندی کرد.

پیامدهای بازار و مواردی که باید رصد کرد

برای خریداران خودرو و ناظران صنعت، چند روند کلیدی اهمیت ویژه‌ای دارد که می‌تواند مسیر رقابت و قیمت‌گذاری خودروهای برقی را تعیین کند:

• انتظار داشته باشید مدل‌های کمتری از خودروهای برقی در هر برند باقی بماند و اشتراک‌گذاری پلتفرم و قطعات برای کاهش هزینه‌ها افزایش یابد. این همگرایی می‌تواند منجر به کاهش تنوع محصول در کوتاه‌مدت اما بهبود حاشیه‌های سود در بلندمدت شود.
• پروژهٔ خودروی برقی ۳۰ هزار دلاری و ادعای قابلیت «رانندگی بدون نگاه» را زیر نظر داشته باشید — اگر این برنامه با استانداردهای ایمنی و مقررات تطبیق یابد و به بازار برسد، می‌تواند انتظارات قیمتی بازار را دوباره تنظیم کند و رقابت قیمت را تشدید نماید.
• همکاری‌ها یا سرمایه‌گذاری‌ها با خودروسازان آسیایی را پیگیری کنید؛ این روابط ممکن است دسترسی سریع‌تر به قطعات کم‌هزینه‌تر، فناوری باتری و نرم‌افزارهای مدیریت انرژی را فراهم آورند و مزیت رقابتی را بازتوزیع کنند.

علاوه بر این موارد، چند عامل فنی و تجاری دیگری نیز شایستهٔ توجه‌اند: نرخ کاهش هزینهٔ باتری، پذیرش فناوری‌های جدید سلولی (مانند LFP یا شیمی‌های نوین)، توانایی تولید مقیاس‌پذیر در کارخانه‌های موجود یا جدید، و سرعت توسعهٔ نرم‌افزارهای کمک راننده که می‌تواند هزینه مالکیت و جذابیت محصولات را تغییر دهد.

زیان‌های فورد در ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که اقتصاد خودروهای برقی می‌تواند بسیار سریع تغییر کند: از سیاست‌های حمایتی دولتی و تغییرات اعتبارات مالیاتی گرفته تا شوک‌های قیمت مواد اولیه و فشار رقابتی از سوی تولیدکنندگان با هزینه‌های کمتر. گام‌های بعدی فورد — شامل کاهش هزینه‌ها، بازطراحی خطوط تولید، بازنگری در سبد محصولات، و ارائهٔ یک خودروی برقی واقعاً مقرون‌به‌صرفه با کمک رانندهٔ پیشرفته — تعیین خواهد کرد که آیا این شرکت می‌تواند در برابر رقبای قوی و سرمایه‌دار جهانی دوباره کسب‌وکار خود را بازیابی کند یا خیر.

نکتهٔ مهم برای سرمایه‌گذاران و تحلیلگران این است که موفقیت در بازار خودروهای برقی دیگر تنها به تولید یک محصول الکتریکی محدود نمی‌شود؛ بلکه به مدیریت زنجیرهٔ تأمین، نوآوری در فناوری باتری، کارایی تولید و توانایی ارائهٔ تجربهٔ نرم‌افزاری متمایز برای مشتریان نیز وابسته است. فورد در مسیر بازسازی استراتژی خود قرار دارد و نحوهٔ اجرای این تغییرات می‌تواند درس‌هایی برای سایر خودروسازان سنتی فراهم کند که چگونه می‌توان به‌تدریج از مدل‌های قدیمی کسب‌وکار به اکوسیستم‌های الکتریکی و نرم‌افزاری منتقل شد.