آغاز افزایش قیمت بنزین جایگاه از ۱۷ شهریور ۱۴۰۴

بر اساس اعلام شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، از بامداد ۱۷ شهریور نرخ بنزین عرضه‌شده با کارت جایگاه به لیتری ۱۰ هزار تومان می‌رسد. این تصمیم در حالی اجرا می‌شود که قیمت دو سهمیه یارانه‌ای بنزین همچنان بدون تغییر باقی خواهد ماند. بنابراین مالکان خودروهای سواری، کراس‌اوور، وانت و دیگر وسایل نقلیه می‌توانند مانند گذشته از سهمیه‌های موجود در کارت سوخت شخصی خود استفاده کنند.

کرامت ویس‌کرمی، مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، با تأیید این خبر توضیح داد که افزایش جدید فقط مربوط به «نرخ سوم» بنزین است. سهمیه ماهانه ۶۰ لیتر با قیمت هر لیتر ۱۵۰۰ تومان و سهمیه ۵۰ لیتری با نرخ هر لیتر ۳۰۰۰ تومان همچنان در کارت‌های سوخت شارژ می‌شود. در مقابل، بنزینی که از کارت جایگاه دریافت می‌شود، لیتری ۱۰ هزار تومان قیمت خواهد داشت و برای میزان مصرف آن محدودیت جداگانه‌ای اعلام نشده است.

جزئیات اجرای نرخ سوم بنزین

قیمت جدید بیشتر رانندگانی را تحت تأثیر قرار می‌دهد که کارت سوخت شخصی همراه ندارند یا سهمیه یارانه‌ای آن‌ها به پایان رسیده است. در چنین شرایطی، استفاده از کارت جایگاه هزینه بیشتری به همراه خواهد داشت. دولت امیدوار است این اختلاف قیمت، رانندگان را به استفاده منظم‌تر از کارت سوخت شخصی و مدیریت بهتر مصرف خودرو تشویق کند.

فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، نیز اعلام کرده است که در جلسات کارشناسی رقم‌های مختلفی برای نرخ کارت جایگاه بررسی شده بود، اما در نهایت قیمت ۱۰ هزار تومان تعیین شد. به گفته او، درآمد حاصل از این افزایش قیمت قرار است برای حمایت از معیشت مردم اختصاص پیدا کند. با این حال، نتیجه واقعی این سیاست به نحوه اجرا، دسترسی رانندگان به کارت سوخت و چگونگی هزینه‌کرد منابع وابسته است.

چرا دولت نرخ سوم بنزین را افزایش داد؟

مهم‌ترین دلیل این تصمیم، افزایش فاصله میان تولید و مصرف بنزین در کشور است. بر اساس آمارهای رسمی، در اوج جنگ ۱۲روزه مصرف روزانه بنزین به حدود ۲۰۰ میلیون لیتر رسید، در حالی که تولید داخلی در همان مقطع نزدیک به ۱۰۲ میلیون لیتر بود. به بیان دیگر، تقاضای سوخت تقریباً دو برابر ظرفیت تولید شد و فشار قابل توجهی بر شبکه تأمین انرژی وارد کرد.

پس از پایان جنگ نیز مصرف به سطح پیشین بازنگشت. در شهریور سال گذشته، میانگین مصرف روزانه بنزین به ۱۴۱.۷ میلیون لیتر رسید و شکاف میان تولید و مصرف تا حدود ۴۰ میلیون لیتر در روز افزایش یافت. امسال تولید روزانه به حدود ۱۲۱ میلیون لیتر رسیده است، اما مصرف همچنان در محدوده ۱۲۹ میلیون لیتر قرار دارد. این ارقام نشان می‌دهد که کشور به‌طور متوسط هر روز با کسری نزدیک به ۸ میلیون لیتر روبه‌روست.

آمار تیرماه نیز ادامه روند صعودی مصرف را تأیید می‌کند. در این ماه، مصرف روزانه بنزین با رشد ۸ درصدی نسبت به تیر سال گذشته، به حدود ۱۳۴ میلیون لیتر رسید. افزایش تعداد خودروها، سفرهای جاده‌ای، ترافیک شهری، استفاده گسترده از خودروهای شخصی و پایین بودن هزینه سوخت از عوامل مهم رشد تقاضا به شمار می‌روند.

تأثیر قیمت جدید بر خودروها و رانندگان

افزایش نرخ کارت جایگاه مستقیماً به مشخصات فنی خودروها مربوط نیست، اما میزان مصرف سوخت خودرو می‌تواند هزینه ماهانه هر راننده را به شکل محسوسی تغییر دهد. خودروهایی با موتورهای حجیم، گیربکس‌های قدیمی یا وزن بالا معمولاً بنزین بیشتری مصرف می‌کنند و در صورت استفاده مداوم از کارت جایگاه، هزینه سوخت آن‌ها سریع‌تر افزایش خواهد یافت.

در مقابل، خودروهای کم‌مصرف شهری، مدل‌های مجهز به موتورهای کوچک‌تر و خودروهای هیبریدی در برابر این تغییر آسیب‌پذیری کمتری دارند. طراحی بدنه، ضریب آیرودینامیک، وزن خودرو، نوع تایر، سلامت موتور و عملکرد سیستم انتقال قدرت نیز بر مصرف واقعی اثر می‌گذارند. برای نمونه، رانندگی با کراس‌اوور سنگین در ترافیک شهری معمولاً مصرف بیشتری نسبت به یک هاچ‌بک کوچک ایجاد می‌کند، حتی اگر هر دو از بنزین یکسان استفاده کنند.

نقش سبک رانندگی در کاهش هزینه سوخت

رانندگان می‌توانند با چند اقدام ساده مصرف بنزین را کنترل کنند. تنظیم صحیح باد لاستیک، تعویض به‌موقع فیلتر هوا و روغن موتور، پرهیز از شتاب‌گیری و ترمزگیری ناگهانی و کاهش استفاده غیرضروری از کولر، از جمله راهکارهای مؤثر هستند. همچنین خاموش کردن موتور در توقف‌های طولانی و برنامه‌ریزی مسیر می‌تواند مصرف سوخت خودرو را کاهش دهد.

در خودروهای جدید، نمایشگر اطلاعات سفر معمولاً میانگین مصرف سوخت و مسافت قابل پیمایش را نشان می‌دهد. توجه به این داده‌ها به راننده کمک می‌کند تفاوت مصرف در بزرگراه، خیابان‌های شهری و ترافیک سنگین را بهتر بشناسد. نگهداری صحیح خودرو نه‌تنها هزینه بنزین را پایین می‌آورد، بلکه عملکرد موتور، شتاب‌گیری و ایمنی خودرو را نیز بهبود می‌بخشد.

جایگاه این تصمیم در بازار خودرو

در بازار خودرو ایران، قیمت سوخت یکی از عوامل اثرگذار بر انتخاب خریداران است. افزایش هزینه بنزین کارت جایگاه می‌تواند تقاضا برای خودروهای کم‌مصرف، مدل‌های اقتصادی و نمونه‌های هیبریدی را افزایش دهد؛ البته این موضوع به قیمت خرید، دسترسی به قطعات و هزینه تعمیرات نیز وابسته است. خودروهای پرمصرف ممکن است در بازار دست‌دوم با فشار بیشتری روبه‌رو شوند، زیرا هزینه مالکیت آن‌ها برای استفاده روزمره بالاتر خواهد بود.

با وجود این، نرخ‌های سهمیه‌ای ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی فعلاً تغییری نکرده‌اند و همین موضوع باعث می‌شود اثر فوری تصمیم بر بسیاری از مالکان خودرو محدود باشد. پرسش اصلی این است که آیا اختلاف قیمت میان بنزین سهمیه‌ای و بنزین کارت جایگاه می‌تواند رفتار رانندگان را تغییر دهد یا خیر. موفقیت طرح به اجرای دقیق، تأمین پایدار سوخت در جایگاه‌ها و شفافیت درباره نحوه مصرف درآمدهای جدید بستگی دارد.