کاهش تولید خودروسازان ژاپنی در چین و پیامدهای اقتصادی

خودروسازان ژاپنی در چین با افت شدیدی در تولید مواجه شده‌اند؛ به‌طوری که مجموع تولید تویوتا، هوندا، نیسان و مزدا در فاصله آوریل تا سپتامبر 2026 به اندکی بیش از یک میلیون دستگاه رسیده است. این رقم در مقایسه با 2.8 میلیون دستگاه در دوره شش‌ماهه مشابه سال 2020، افت قابل‌توجهی را نشان می‌دهد.

افت تولید و آمار تفکیکی برندها

آمارها نشان می‌دهد تولید این چهار خودروساز طی شش سال 63 درصد کاهش یافته و به پایین‌ترین سطح تولید در بازه آوریل تا سپتامبر از سال 2008 تاکنون رسیده است. آمار هر برند در فاصله آوریل تا سپتامبر 2026 به شرح زیر است:

• تویوتا: 663,079 دستگاه، حدود 23 درصد کمتر از سال 2020.
• هوندا: 131,716 دستگاه، 60 درصد کمتر از سال گذشته و حدود 90 درصد پایین‌تر از اوج تولید در 2020.
• نیسان: 163,192 دستگاه، 49 درصد کمتر از سال گذشته و حدود 80 درصد پایین‌تر از اوج تولید در 2020.
• مزدا: رشد 43 درصدی نسبت به سال گذشته، اما همچنان 52 درصد کمتر از رقم سال 2020.

این پایین‌ترین سطح تولید در دوره آوریل تا سپتامبر از سال 2008 تاکنون است.

کمبود مدل‌های برقی و واکنش‌های استراتژیک

خودروسازان بخش عمده این افت را به کمبود مدل‌های برقی جذاب در سبد محصولات خود برای بازار چین نسبت می‌دهند. بازار خودروهای نو چین نیز در مجموع حدود 22 درصد کوچک‌تر شده است؛ آن هم در شرایط ضعف اقتصادی و کاهش یارانه‌ها و مشوق‌های خرید خودروهای برقی و پلاگین‌هیبریدی. فروش خودروهای بنزینی متعارف و وانت‌ها در سه‌ماهه نخست 2026، هم‌زمان با افزایش قیمت سوخت، نزدیک به 30 درصد کاهش یافت.

آمار محصولات برقی در بازه آوریل تا سپتامبر، عمق این شکاف را نشان می‌دهد: هوندا در چین تنها 2,991 خودروی تمام‌برقی فروخت و عرضه مدل برقی پرچم‌دار خود را به تعویق انداخت. مدیران این شرکت نیز اذعان کرده‌اند که رقابت در این بخش دشوار است.

هیچ‌یک از چهار خودروساز ژاپنی برنامه‌ای برای خروج از چین اعلام نکرده‌اند. این بازار همچنان از نظر استراتژیک اهمیت بالایی دارد؛ در سال مالی گذشته، چین سهمی حدود 17 درصدی از فروش تویوتا، 18 درصدی از فروش هوندا و 21 درصدی از فروش نیسان داشته و برای هر سه شرکت، پس از ایالات متحده، دومین بازار بزرگ بوده است. شرکت‌ها برای حفظ فعالیت کارخانه‌های خود، صادرات خودروهای تولیدشده در چین را افزایش داده‌اند؛ از جمله وانت‌های پلاگین‌هیبریدی Frontier Pro نیسان که به آمریکای جنوبی صادر می‌شوند و مدل‌های برقی مزدا که راهی اروپا می‌شوند.

دگرگونی بازار و فشار رقابتی

این افت بخشی از تحولات گسترده‌تر صنعت خودرو در چین است. برندهای لوکس و خودروسازان خارجی باسابقه نیز تحت فشار قرار گرفته‌اند: فروش پورشه در چین کاهش یافته، روند رشد پیشین بی‌ام‌و کند شده و آئودی برند جدیدی ویژه بازار چین راه‌اندازی کرده است. سهم بازار جنرال موتورز در نیمه نخست 2026 حدود 6.9 درصد کاهش یافته و فروش سالانه جوینت‌ونچر چانگان-فورد نیز از 957,500 دستگاه در سال 2016 به کمتر از 100,000 دستگاه در سال‌های اخیر رسیده است.

ناظران صنعت معتقدند رشد سریع برندهای داخلی چین، بازاری را که زمانی رشد مطمئنی برای خودروسازان خارجی داشت، به محیطی بسیار رقابتی تبدیل کرده است؛ محیطی که به تغییرات استراتژیک قابل‌توجهی نیاز دارد.