تاریخچه و تحول موتور ام۱۱۳ در ای ام جی و اس ال آر پرقدرت

مهندسان افالترباخ یک موتور V8 معمولی مرسدس را به افسانه‌ای در دنیای پرفورمنس تبدیل کردند؛ پیشرانهٔ ام۱۱۳ با افزایش حجم به ۵.۴ لیتر و در نسخهٔ سوپرشارژ ام۱۱۳کی، در اس‌ال‌آر ۷۲۲ به اوج ۶۴۱ اسب‌بخار قدرت و ۸۲۰ نیوتن‌متر گشتاور رسید.

این داستان با موتوری آغاز شد که در ابتدا چندان جلب توجه نمی‌کرد. ام۱۱۳ که در نیمهٔ دوم دههٔ ۱۹۹۰ به‌عنوان V8 رایج مرسدس در مدل‌های کلاس E و S معرفی شد، بلوک آلومینیومی ۹۰ درجه، یک میل‌سوپاپ برای هر ردیف سیلندر و آرایش نسبتاً غیرمعمول سه سوپاپ و دو شمع برای هر سیلندر داشت. معماری سه‌سوپاپه و سیستم جرقه‌زنی دوشمعی، مجموعه‌ای فشرده، کم‌استهلاک، نرم و روان را فراهم می‌کرد و در عین حال هزینهٔ تولید و ابعاد کلی موتور را پایین نگه می‌داشت.

بازطراحی ام۱۱۳ در افالترباخ

ای‌ام‌جی در افالترباخ به‌تدریج این پیشرانه را بازطراحی کرد. حجم موتور به ۵.۴ لیتر رسید و هر پیشرانهٔ دست‌ساز را تکنسین سازنده امضا می‌کرد. نخستین کاربرد قدرتمند این موتور در ای۵۵ ای‌ام‌جی (دبلیو۲۱۰) بود؛ مدلی که برای جایگزینی ای۵۰ و رقابت با بی‌ام‌دبلیو ام۵ (ای۳۹) ساخته شد. با حفظ قطر سیلندر ۹۷ میلی‌متر و افزایش کورس پیستون به ۹۲ میلی‌متر، نسخهٔ ۵.۴ لیتری در این مدل ۳۴۹ اسب‌بخار قدرت و ۵۳۰ نیوتن‌متر گشتاور تولید می‌کرد. همین V8 حجیم‌شده در سی‌ال‌کا۵۵ نیز به کار رفت و در مقایسه با رقبای دوربالا، گشتاور بیشتری را در دورهای پایین در اختیار راننده می‌گذاشت.

ای‌ام‌جی سپس یک سوپرشارژر روتس به این موتور افزود و با اضافه شدن پسوند K، خانوادهٔ ام۱۱۳کی شکل گرفت. در ای۵۵ ای‌ام‌جی دبلیو۲۱۱، نسخهٔ سوپرشارژ ام۱۱۳کی ۴۶۹ اسب‌بخار قدرت و ۷۰۰ نیوتن‌متر گشتاور تولید می‌کرد؛ خروجی‌ای که به این خودرو کمک کرد عنوان سریع‌ترین سدان تولیدی زمان خود را به‌دست آورد. این موتور همچنین جایزهٔ بین‌المللی موتور سال ۲۰۰۳ را دریافت کرد. در همهٔ مدل‌های ای‌ام‌جی، این پیشرانه با گیربکس اتوماتیک پنج‌سرعتهٔ ارتقایافته همراه بود؛ در سدان‌ها نیرو به چرخ‌های عقب می‌رسید و در مدل‌های مشخص‌شده، سیستم چهارچرخ محرک به کار گرفته می‌شد.

کاربرد در بدنه‌های مختلف

ام۱۱۳ نشان می‌دهد که یک پیشرانهٔ واحد چگونه در دستان ای‌ام‌جی می‌تواند با بدنه‌ها و کاربری‌های گوناگون سازگار شود. در اواسط دههٔ ۱۹۹۰، V8 ۵.۴ لیتری راه خود را به ام‌ال۵۵ ای‌ام‌جی (دبلیو۱۶۳) باز کرد؛ جایی که محدودیت‌های نصب و آرایش متفاوت سیستم اگزوز، خروجی را به ۳۴۱ اسب‌بخار و ۵۱۰ نیوتن‌متر رساند. ام‌ال۵۵ با وجود وزن خالص ۲,۰۹۳ کیلوگرم و سیستم چهارچرخ محرک دائم، سریع‌ترین شاسی‌بلند پرفورمنس زمان خود بود و به تثبیت کلاس SUVهای پرفورمنس کمک کرد.

رودستر جمع‌وجور اس‌ال‌کا (آر۱۷۱) نیز نسخهٔ تنفس طبیعی ۵.۴ لیتری ام۱۱۳ با تنظیمات ای‌ام‌جی را دریافت کرد؛ پیشرانه‌ای با ۳۵۵ اسب‌بخار قدرت و ۵۱۰ نیوتن‌متر گشتاور. اس‌ال‌کا۵۵ با فاصلهٔ محوری کوتاه ۲,۴۳۰ میلی‌متر و گیربکس اتوماتیک پنج‌سرعتهٔ تقویت‌شده، شتاب صفر تا ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت را در ۴.۹ ثانیه ثبت می‌کرد؛ رقمی که زمینه‌ساز توسعه‌های جدی‌تر سری بلک در سال‌های بعد شد.

جی۵۵ ای‌ام‌جی، موتور سوپرشارژ ام۱۱۳کی را وارد معماری کلاسیک مرسدس کلاس G کرد. ای‌ام‌جی در نمایشگاه ژنو ۲۰۰۴ مدل جی۵۵ K را با ۴۶۹ اسب‌بخار قدرت و ۷۰۰ نیوتن‌متر گشتاور معرفی کرد؛ دو سال بعد، قدرت آن به ۵۰۰ اسب‌بخار افزایش یافت. جی۵۵ با گیربکس اتوماتیک پنج‌سرعته و سیستم چهارچرخ محرک دائم، شتاب صفر تا ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت را در کمتر از ۶ ثانیه ثبت می‌کرد؛ عملکردی چشمگیر برای یک آفرودر سنگین و جعبه‌ای‌شکل که توانایی مانور آن در پیچ‌ها محدود بود، اما صدای اگزوز و حضور متمایزی داشت.

در سوی افراطی این خانواده، اس‌ال‌آر مک‌لارن یکی از عمیق‌ترین بازطراحی‌های ام۱۱۳کی را دریافت کرد. مهندسان برای اس‌ال‌آر از بلوکی ویژه و تقویت‌شده استفاده کردند و سیستم روغن‌کاری خشک (درای‌سامپ) را به کار گرفتند تا مرکز ثقل پایین‌تر بیاید و روغن‌کاری موتور در شرایط پیست تضمین شود. سوپرشارژر بزرگ‌تر و تیونینگ اختصاصی، در اس‌ال‌آر استاندارد خروجی ۶۲۶ اسب‌بخار و ۷۸۰ نیوتن‌متر را به همراه داشت؛ اعدادی که برای ثبت شتاب صفر تا ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت در ۳.۸ ثانیه کافی بود. نسخهٔ اس‌ال‌آر ۷۲۲ خروجی را به ۶۴۱ اسب‌بخار و ۸۲۰ نیوتن‌متر افزایش داد و نشان داد معماری سه‌سوپاپهٔ ام۱۱۳، با بازطراحی گسترده، توان رقابت با برترین سوپراسپرت‌های جهان را دارد.

خانوادهٔ ام۱۱۳ در مدل‌های سال‌های ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۹، به‌ویژه در قالب ام۱۱۳کی، به یکی از پرکاربردترین و تعیین‌کننده‌ترین پیشرانه‌های ای‌ام‌جی تبدیل شد.

داستان موتوری که کار خود را به‌عنوان یک V8 محافظه‌کار برای سدان‌های اجرایی آغاز کرد و به ستون فقرات چندین نماد ای‌ام‌جی بدل شد، در جزئیات کوچکی نیز دیده می‌شود: هر نمونهٔ پرقدرت به‌صورت دستی در افالترباخ مونتاژ می‌شد و امضای تکنسین مسئول ساخت را بر خود داشت.