قیمت پلاک رَند از قیمت خودرو گران تر است؟

در روزهای اخیر در فضای مجازی ویدئویی منتشر شد که نشان می‌داد یک پژو ۲۰۶ سفید‌رنگ با پلاک «رند» در حال عبور از خیابان است و منتشرکننده ادعا می‌کرد ارزش پلاک آن از ارزش خودِ خودرو بیشتر است. این ویدئو بار دیگر توجه‌ها را به بازار غیررسمی خرید و فروش پلاک‌های رند جلب کرد؛ بازاری که به‌رغم محدودیت‌های قانونی، در شبکه‌های اجتماعی و میان دلالان رونق گرفته و مبالغ قابل‌توجهی در آن جا‌به‌جا می‌شود.

سفارش پلاک رند؛ چگونه معامله می‌شود؟

به‌گزارش «آخرین خودرو» به نقل از «همشهری»، محدودیت‌های قانونی ثبت و انتقال مالکیت پلاک باعث شده معاملات پلاک‌های رند عمدتاً به‌صورت وکالتی و خارج از سازوکار رسمی انجام شود. جست‌وجو در پلتفرم‌های فروش خودرو نشان می‌دهد تعداد آگهی‌های خودروهای دارای پلاک رند محدود است، اما برخی فروشندگان به‌خاطر داشتن پلاک رند، چند صد میلیون تا میلیاردها تومان به قیمت فروش خودرو اضافه می‌کنند. یکی از فروشندگان که آگهی یک خودروی پلاک رند را در فضای مجازی منتشر کرده بود به خبرنگار گفته است: «قیمت پلاک ماشینم لااقل ۳ میلیارد تومان می‌ارزد و مشتریان زیادی فقط به‌خاطر پلاک رند حاضرند دو برابر قیمت ماشین هزینه کنند.»

تماس‌ها و ترفندهای فضای مجازی

در صفحات اینستاگرامی اختصاصی که برای جذب علاقه‌مندان پلاک رند راه‌اندازی شده‌اند، معمولاً توضیح می‌دهند که خرید و فروش پلاک رسماً انجام نمی‌شود؛ اما تبادل پیام در دایرکت و توافق‌های وکالتی نشان می‌دهد این ادعاها اغلب پوششی برای معاملات غیررسمی است. نمونه‌هایی از آگهی‌ها چنین متن‌هایی دارند: «پلاک تهران رند دارم، توی محضر وکالتی به نامت می‌کنم، ۲ میلیارد قیمتش است، هزینه محضر هم پای خودت.» این‌گونه قیمت‌گذاری‌ها معمولاً جدا از ارزش واقعی خودروی آگهی‌شده اعلام می‌شود.

اظهارات نمایشگاه‌دار: «قانون دست ما را بسته»

کیومرث جوادی، یکی از نمایشگاه‌داران که گفتگو با «همشهری» داشت، توضیح داده است که واگذاری رسمی پلاک از طریق مزایده یا دفاتر ثبت معتبر ممکن نیست و در عمل معاملات پلاک رند تنها به‌صورت وکالتی انجام می‌شود. او می‌گوید: «به همین دلیل این معاملات به‌صورت قانونی و بدون ریسک نیستند و واگذاری پلاک در نمایشگاه‌های اتومبیل غیرقانونی است.»

شیوه کسب درآمد برخی نمایشگاه‌داران

جوادی به شگردهایی اشاره می‌کند که برخی هم‌صنفانش برای کسب درآمد میلیاردی از این بازار به‌کار می‌گیرند: خرید خودروهای ارزان‌قیمتی که پلاک رند دارند، با قیمتی چند ده میلیون بالاتر از ارزش واقعی و سپس واگذاری وکالتی پلاک به خریداران خودروهای لوکس در ازای دریافت هزینه‌های هنگفت. او می‌گوید این معاملات تا چند سال پیش در برخی نمایشگاه‌ها رواج داشت، اما پس از اعلام غیرقانونی بودن این فروض از سوی پلیس راهور، اکثر معاملات رسمی متوقف و بازار به‌صورت غیررسمی و در فضای مجازی فعال شده است.

مشتریان دو گروه؛ خواهان و بیزار از پلاک رند

در حالی که گروهی حاضرند مبالغ هنگفت برای نصب پلاک رند روی خودروی ارزان‌قیمت یا لوکس خود پرداخت کنند، بخش دیگری از مشتریان نمایشگاه‌ها چنین پلاک‌هایی را مشکل‌ساز می‌دانند و ترجیح می‌دهند پلاکشان «رند» نباشد تا کمتر جلب توجه کنند و احتمال جریمه شدن کاهش یابد. جوادی این وضعیت را به‌صورت استعاره‌ای «گاو پیشانی سفید شدن» توصیف می‌کند؛ یعنی دیده شدن و برجسته شدن که می‌تواند دردسرزا باشد.

چه پلاک‌هایی رند محسوب می‌شوند؟

پلاک‌هایی با ارقام تکراری یا دنباله‌دار مثل ۱۱۱۱۱ یا ۱۲۳۴۵ که پنج رقم سمت چپ آن‌ها تکراری یا متوالی باشد، معمولا در فهرست پلاک‌های رند قرار می‌گیرند. پلاک‌های آینه‌ای مانند «۲۳۳۲» یا «۳۴۴۳» نیز طرفدار دارند، هرچند اغلب قیمتی کمتر از پنج رقم تکراری یا دنباله‌ای دارند. پلاک‌های تاریخی با حروف قدیمی و کد پایین عمدتاً مورد توجه مجموعه‌داران هستند و در معابر عمومی کمتر دیده می‌شوند.

ویژگی‌های پلاک خاص

برای اینکه پلاکی در زمره پلاک‌های خاص قرار گیرد، لازم نیست شماره سریال دقیقاً با ارقام سمت چپ همسان باشد، اما همخوانی کد شهر با شماره پلاک یک مزیت محسوب می‌شود و احتمال قرار گرفتن شماره در فهرست رند را افزایش می‌دهد.

قانون و نظارت پلیس؛ معامله پلاک رند غیرقانونی اعلام شده است

پلاک‌گذاری خودرو کاملاً در حیطه وظایف پلیس راهور قرار دارد و بر اساس اعلام این نهاد، مالکیت پلاک در نمایشگاه‌ها یا دفاتر ثبت رسمی قابل انتقال نیست. به‌عبارت دیگر، خرید و فروش پلاک‌های رند اقدامی غیرقانونی به‌شمار می‌آید و واگذاری پلاک خارج از سازوکارهای رسمی با ریسک حقوقی همراه است.

نحوه تخصیص پلاک رند

تخصیص پلاک‌های رند به خودروهای لوکس یا معمولی به‌صورت تصادفی انجام می‌شود؛ در نتیجه تمام خریداران خودرو، چه خریدار خودروی ارزان‌قیمت و چه خریدار خودروی لوکس، شانس برابر برای دریافت پلاک رند دارند. به‌دلیل جلوگیری از محدودیت در شماره‌گذاری، پلیس راهنمایی و رانندگی استفاده از اعداد تکراری را آزاد اعلام کرده که این موضوع باعث افزایش قابل توجه تعداد پلاک‌های رند در هر شهر شده است.

جمع‌بندی

ماجرای ویدیوی اخیر تنها یک نمونه از تناقض بازار غیررسمی پلاک‌های رند است: از یک‌سو افرادی میلیاردرانه حاضر به پرداخت برای به‌دست آوردن پلاک رند هستند و از سوی دیگر قواعد و مقررات رسمی اجازه معامله آزاد پلاک را نمی‌دهد. پیام اصلی برای متقاضیان و فروشندگان مشخص است: هرچند بازار اجتماعی و وکالتی فعال است، معاملات پلاک رند با خطرات حقوقی و عملی همراه است و خریداران باید از پیامدهای قانونی و عملی چنین خریدهایی آگاه باشند. در غیاب راهکار رسمی برای خرید و فروش این پلاک‌ها، همچنان شاهد شکل‌گیری شبکه‌های غیررسمی و افزایش حساسیت‌ها نسبت به این موضوع در فضای عمومی خواهیم بود.