اسمارت برنامه‌ای برای جانشین forfour را رد کرد و در عوض #2 (fortwo جدید) را تایید نمود

نشریه بریتانیایی Autocar اخیراً این احتمال را مطرح کرده بود که اسمارت ممکن است نسخهٔ چهارنفرهٔ forfour را احیا کرده و با نام جدید «#4» عرضه کند. این شایعه اما توسط جک بیلی، مدیر روابط عمومی جهانی اسمارت، در گفت‌و‌گو با Carscoops تکذیب شد: برنامه‌ای برای توسعهٔ #4 وجود ندارد. در مقابل، تمرکز اسمارت بر یک خودروی شهری الکتریکی دو‌نفره است—مدل جدید #2—که قرار است در نیمهٔ دوم سال ۲۰۲۶ وارد بازار شود.

تقاضا برای خودروهای شهری چهارنفره در کلاس A در بسیاری از بازارها نسبت به دوران اوج اسمارت کاهش یافته است. از دید تجاری، خودروی الکتریکی جمع‌وجور دو‌نفره که وفادار به ژنتیک fortwo باشد، احتمال موفقیت برند را در اروپا و بریتانیا افزایش می‌دهد؛ جایی که محیط‌های شهری فشرده و مشوق‌های دولتی برای خودروهای الکتریکی همچنان از مدل‌های فوق‌العاده کوچک پشتیبانی می‌کنند.

آنچه دربارهٔ #2 می‌دانیم

اطلاعات رسمی هنوز محدود است، اما اسمارت نکات کلیدی‌ای را فاش کرده که برای علاقمندان و رانندگان شهری اهمیت دارد. در اینجا خلاصه‌ای از موارد تاییدشده و تحلیل‌هایی که می‌توان از جزئیات اعلام‌شده استخراج کرد آورده شده است:

  • بازهٔ عرضه: اواخر ۲۰۲۶ (انتشار رسمی و آغاز فروش در بازارهای هدف). این تاریخ می‌تواند به عوامل تولید و بازار وابسته باشد، اما تایید فعلی نشان می‌دهد برنامه‌ریزی حیاتی برای عرضه وجود دارد.
  • پیکربندی: انتظار می‌رود پیشرانهٔ الکتریکی در قسمت عقب خودرو قرار گیرد و باتری در کف خودرو نصب شود، که ادامه‌دهندهٔ معماری جمع‌وجور و محور عقب‌محور fortwo است؛ این چینش برای حفظ شعاع گردش کم و بهره‌گیری حداکثری از فضای داخلی مناسب است.
  • پلتفرم: #2 از پلتفرم جدیدی استفاده خواهد کرد که در همکاری با مرسدس-بنز توسعه یافته و آن را از مدل‌هایی که عمدتاً توسط جیلی توسعه یافته‌اند، متمایز می‌کند. این همکاری می‌تواند به معنی استانداردهای مهندسی و کیفیت بالاتری در زیر پوست خودرو باشد.

در عمل، حضور مرسدس در این پروژه ممکن است باعث شود #2 صرفاً یک نسخهٔ بازنویسی‌شدهٔ خودروی شهری جیلی نباشد؛ بلکه درونیابی مهندسی، متریال و استانداردهای ایمنی و کارایی نزدیک‌تری به اهداف مرسدس در حوزهٔ حرکت شهری داشته باشد. این نکته برای خریداران اروپایی و بریتانیایی می‌تواند نشانهٔ قابل‌اعتماد‌تری از کیفیت و پشتیبانی خدمات پس از فروش باشد.

زمینهٔ طراحی و تولید

از سال ۲۰۱۹ اسمارت به صورت یک سرمایه‌گذاری مشترک با جیلی فعالیت کرده است و در برخی مدل‌ها مرسدس نقش هدایت‌کنندهٔ طراحی و مهندسی را بر عهده داشته است. مدل‌های شبیه به کراس‌اوور مانند #1، #3 و #5 طراحی ظاهری‌شان توسط مرسدس انجام شده اما بر پلتفرم‌های جیلی استوارند و در کارخانه‌های همکار جیلی در چین تولید می‌شوند؛ نمونهٔ کانسپت #1 که در نمایشگاه خودروی مونیخ ۲۰۲۱ رونمایی شد، آغاز رسمی این همکاری را برای عموم نشان داد.

با این حال، #2 در جایگاهی متفاوت قرار می‌گیرد. پلتفرم اختصاصی و چینش موتور عقب نشان می‌دهد که این مدل به ژن اصلی اسمارت — یعنی خودروهای فوق‌العاده جمع‌وجور شهری — بازمی‌گردد: پیش‌بینی شاسی با فاصلهٔ اندک بین اکسل‌ها، اورهنگ‌های کوتاه، شعاع گردش کم و حداکثر استفادهٔ فضای داخلی برای رانندگی در محیط‌های شهری پرتراکم.

در سطح تولید، سوالاتی دربارهٔ محل تولید و میزان استفاده از زنجیرهٔ تامین مشترک جیلی مطرح است. اگرچه پلتفرم با مرسدس توسعه یافته، امکان دارد تولید قطعات یا مونتاژ نهایی در مراکز شریک جیلی صورت گیرد تا هزینه‌ها کنترل شده و مقیاس‌پذیری حفظ شود. این الگو در صنعت خودرو برای کاهش هزینه‌های ثابت و حفظ رقابت قیمتی در بازار خودروهای شهری متداول است.

تاریخچهٔ مختصر: از City-Coupe تا اسمارت مدرن

اسمارت در سال ۱۹۹۴ به‌عنوان یک سرمایه‌گذاری مشترک بین SMH (که بعداً گروه Swatch شد) و دایملر-بنز تأسیس شد. اولین نمونهٔ City-Coupe که بعدها به fortwo معروف شد، پس از تاخیری که برای اصلاح هندلینگ رخ داد از زمان‌بندی اولیهٔ عرضهٔ مارس ۱۹۹۸ به اکتبر همان سال منتقل شد. در سال ۲۰۰۲ نام آن رسماً fortwo شد. در طول سه نسل، fortwo و دیگر مدل‌ها از همکاری‌های مختلفی بهره بردند؛ برای مثال رنو در توسعهٔ forfour متعلق به دورهٔ حدود ۲۰۱۴ مشارکت داشت و آن زمان برای مدتی این مدل به‌واسطهٔ رنو به‌عنوان Twingo فروخته شد.

در دههٔ ۲۰۰۰ و با اوج‌گیری حرکت به سمت الکتریکی‌شدن، اسمارت به‌تدریج به تولید نسخه‌های الکتریکی برای بازارهای مشخص پرداخت. هر دو مدل fortwo و forfour تا سال ۲۰۲۴ تولید شدند و در پایان دورهٔ تولید خود به‌عنوان مدل‌هایی تماماً الکتریکی عرضه می‌شدند. در ایالات متحده اما اسمارت پس از مدل سال ۲۰۱۹ از بازار خارج شد؛ خودروهای کوچک اروپایی اسمارت در بازار آمریکا نتوانستند جای پای محکمی پیدا کنند و سبب شد حضور برند در آن بازار متوقف شود.

درس‌های بازار و چشم‌انداز پیش رو

چند واقعیت بازار در شکل‌گیری مسیر اخیر اسمارت نقش داشته‌اند و تاکید می‌کنند چرا تصمیم به تمرکز مجدد بر خودروی شهری دو‌نفره منطقی به نظر می‌رسد:

  • کاهش فروش: فروش در حوالی سال ۲۰۱۸ به‌طور چشمگیری افت کرد، به‌ویژه زمانی که برند روی تولید خط‌مشی تماماً الکتریکی در برخی بازارها متمرکز شد. این تغییر باعث شد در بازار آمریکا کاهش فروش تا حدود ۵۸٪ نسبت به سال ۲۰۱۷ ثبت شود؛ آماری که نشان می‌دهد انتقال کامل به الکتریکی بدون تطبیق استراتژی بازار می‌تواند ریسک‌زا باشد.
  • تحول برند: فشارهای مالی و افت فروش سبب شد نقش عملیاتی جیلی پررنگ‌تر شود و اسمارت بیش از پیش به یک همکاری چینی-آلمانی تبدیل گردد تا صرفاً یک زیرمجموعهٔ مرسدس. این تغییر ساختاری در فعالیت‌های تحقیق و توسعه، تولید و تامین قطعات انعکاس یافته است.

با این وجود، خوش‌بینی محتاطانه‌ای وجود دارد. اگر نشانه‌های مهندسی مرسدس در #2 عمیق باشد، این خودرو می‌تواند روح fortwo را—جمع‌وجور، هوشمند در بسته‌بندی و بهینه برای شهر—بازآفرینی کند و در عین حال از مزایای کارایی الکتریکی مدرن و ویژگی‌های ایمنی به‌روز بهره‌مند شود. برای مصرف‌کنندهٔ شهری که به دنبال خودرویی کوچک، چابک و مقرون‌به‌صرفه است، چنین ترکیبی ارزشمند خواهد بود.

منبعی آشنا با پروژه اشاره کرده است: «#2 فرصت ما برای بازگرداندن اسمارت به ریشه‌هایش است. دو صندلی، ردپای کوچک و بیشینهٔ چابکی—این همان چیزی است که اسمارت تاریخی با آن شناخته می‌شد.» این اظهارنظر نشان می‌دهد تیم توسعه خواهان تمرکز بر همان ارزش‌های بنیادین برند است که در گذشته مورد توجه قرار گرفته بودند، اما در قالبی به‌روز و مرتبط با استانداردهای امروز.

نکات برجسته:

  • هیچ برنامه‌ای برای #4 (جانشین forfour) وجود ندارد.
  • جانشین fortwo، یعنی #2، برای اواخر ۲۰۲۶ تأیید شده است.
  • انتظار می‌رود پلتفرم جدیدی با همکاری مرسدس توسعه یابد، موتور در عقب قرار گیرد و باتری در کف شاسی نصب شود.

برای علاقه‌مندان خودروهای شهری، #2 می‌تواند یک نقطهٔ عطف باشد: بازتعریفی کوچک‌تر و خالص‌تر از اسمارت که بر حرکت شهری الکتریکی تمرکز می‌کند، به‌جای گسترهٔ وسیع‌تری از کراس‌اوورهای طراحی‌شده به‌سبک جیلی. موفقیت این مدل بستگی نزدیکی به کیفیت ساخت، کارایی واقعی باتری، برد عملیاتی در محیط‌های شهری و سازگاری با شبکهٔ زیرساخت شارژ و خدمات پس از فروش در بازارهای هدف خواهد داشت.